W praktyce importu żywności spoza UE przedsiębiorcy często popełniają błędy, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, prawnych i finansowych.
Jednym z najczęstszych problemów jest przekonanie, że odpowiedzialność za zgodność produktu spoczywa wyłącznie na zagranicznym dostawcy. Tymczasem to importer odpowiada za spełnienie wszystkich wymogów prawa UE, w tym za bezpieczeństwo, oznakowanie i identyfikowalność produktu. Niedopełnienie obowiązków może skutkować zatrzymaniem przesyłki na granicy, karami administracyjnymi, koniecznością wycofania produktu z rynku, a nawet odpowiedzialnością cywilną wobec konsumentów.
Najczęstsze błędy importerów:
- Niepełna lub niespójna dokumentacja – wiele przedsiębiorstw ogranicza się do faktury handlowej lub listy pakunkowej. Tymczasem w zależności od rodzaju produktu niezbędne mogą być świadectwa zdrowia, certyfikaty urzędowe, wyniki badań laboratoryjnych, deklaracje zgodności, dokumenty TRACES czy dokumentacja pochodzenia surowca. Brak lub niekompletność dokumentów może prowadzić do zatrzymania partii na granicy oraz konieczności ponownej kontroli.
- Błędy w oznakowaniu – brak obowiązkowych informacji w języku rynku docelowego, nieprawidłowe podanie składu, alergenów, masy netto, danych podmiotu odpowiedzialnego czy warunków przechowywania. To nie tylko problem formalny, ale realne zagrożenie dla konsumentów, szczególnie osób z alergiami pokarmowymi lub specjalnymi potrzebami żywieniowymi. Kontrole IJHARS z 2025 roku wykazały, że znaczna część importowanej żywności spoza UE nie spełnia wymogów w zakresie znakowania, co dowodzi, że jest to jedno z najsłabszych ogniw importu.
- Ograniczenie badań laboratoryjnych – przyjmowanie deklaracji producenta zamiast przeprowadzenia niezbędnych testów chemicznych i mikrobiologicznych. Dotyczy to zwłaszcza żywności narażonej na zanieczyszczenia mikrobiologiczne, pozostałości pestycydów, metale ciężkie, mykotoksyny, nieautoryzowane dodatki lub migrację substancji z opakowań. Polskie organy sanitarne często pobierają próbki do badań, a częstotliwość kontroli zależy od profilu ryzyka produktu.
- Niewłaściwa klasyfikacja produktów – błędne zakwalifikowanie żywności pochodzenia niezwierzęcego jako produktu zwierzęcego lub odwrotnie, albo brak uwzględnienia wymogów dla produktów wysokiego ryzyka. Skutkuje to zastosowaniem niewłaściwej ścieżki kontroli, brakiem wymaganych dokumentów lub zatrzymaniem przesyłki.
Ryzyka związane z importem spoza UE:
- Ryzyko zdrowotne – wprowadzenie do obrotu produktów skażonych biologicznie, chemicznie lub fizycznie, co może prowadzić do poważnych konsekwencji dla konsumentów.
- Ryzyko prawne – decyzje organów kontrolnych, zakaz wprowadzenia produktu na rynek, obowiązek zniszczenia partii lub zwrotu towaru, kary administracyjne.
- Ryzyko reputacyjne – negatywne konsekwencje wizerunkowe, utrata zaufania klientów i konsumentów, zwłaszcza w sytuacjach nagłośnionych publicznie.
- Ryzyko ekonomiczne – koszty postoju przesyłek, magazynowania, badań laboratoryjnych, korekty etykiet, wycofań z rynku i ewentualnych sporów kontraktowych.
Dobre praktyki importerów:
- Ocena ryzyka jeszcze przed zakupem towaru – weryfikacja kraju pochodzenia, historii alertów i kontroli wzmożonych, ocena dostawcy, analiza dokumentacji i składu produktu.
- Planowanie badań laboratoryjnych adekwatnych do profilu ryzyka – zarówno dla produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego, jak i niezwierzęcego.
- Przygotowanie prawidłowego oznakowania – upewnienie się, że etykiety spełniają wymagania prawne UE i rynku docelowego, w tym poprawne oznaczenie alergenów i masy netto.
- Dokładna kontrola dokumentów granicznych i zgłoszeń – sprawdzenie kompletności certyfikatów, świadectw zdrowia, dokumentów TRACES i deklaracji zgodności, aby uniknąć opóźnień i ryzyka zatrzymania partii.
- Budowa procedur zgodności – wdrożenie systemu traceability umożliwiającego szybkie śledzenie partii produktów w razie konieczności wycofania z rynku lub powiadomienia organów nadzoru.
Dlaczego warto współpracować z naszą kancelarią?
Wspieramy przedsiębiorców w kompleksowej analizie ryzyk i wymagań prawnych, pomagamy w przygotowaniu dokumentacji i procedur zapewniających pełną zgodność z prawem, a także monitorujemy zmiany przepisów UE i krajowych. Dzięki temu:
- Twój biznes jest bezpieczny pod względem prawnym i zdrowotnym,
- Ryzyka finansowe i reputacyjne są minimalizowane,
- Możesz działać efektywnie i odpowiedzialnie, budując wizerunek solidnego importera.
W realiach współczesnego handlu międzynarodowego bezpieczeństwo importowanej żywności nie zaczyna się na granicy ani w laboratorium, lecz już przy wyborze dostawcy i projektowaniu procesów zgodności. Współpraca z nami to gwarancja, że Twoja firma działa z należytą starannością, zgodnie z wymogami UE i krajowymi, oraz że ryzyka są skutecznie kontrolowane.
Zapraszamy do współpracy:
tel.: 509-982-577, 12 637-24-57,
e-mail: biuro11@viggen.pl
tel.: 519-140-984,
e-mail.: jak@viggen.pl
Przygotowała:
Dr Olga Niewiada
ekspert ds. Bezpieczeństwa żywności i żywienia
Kancelaria Prawna Viggen sp.j.
