2 sierpnia 2026 r. rozpoczął się kolejny etap stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689, znanego jako AI Act. Tego dnia zaczęły obowiązywać między innymi przepisy dotyczące przejrzystości wybranych systemów sztucznej inteligencji oraz obowiązki związane z informowaniem o treściach wygenerowanych lub zmodyfikowanych z wykorzystaniem AI. Nie oznacza to jednak, że dopiero od tej daty obowiązuje całe rozporządzenie. AI Act jest wdrażany etapowo – część jego regulacji znajduje zastosowanie już od 2025 r., natomiast kolejne obowiązki wchodzą w życie zgodnie z harmonogramem przewidzianym w rozporządzeniu oraz późniejszymi zmianami dotyczącymi terminów ich stosowania.
Dla przedsiębiorców oznacza to, że wykorzystywanie sztucznej inteligencji nie jest już wyłącznie zagadnieniem technologicznym. Coraz częściej wiąże się także z koniecznością zarządzania ryzykiem prawnym, odpowiedniego dokumentowania procesów oraz wdrażania skutecznych procedur compliance.
Co zmieniło się 2 sierpnia 2026 r.?
AI Act jest rozporządzeniem Unii Europejskiej, dlatego co do zasady obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich. Od 2 sierpnia 2026 r. zaczęto stosować między innymi obowiązki wynikające z art. 50 AI Act odnoszące się do przejrzystości określonych systemów sztucznej inteligencji. Ich zadaniem jest zapewnienie użytkownikom możliwości rozpoznania, kiedy wchodzą w interakcję z systemem AI oraz kiedy określone treści zostały wygenerowane lub zmienione przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji. Nie oznacza to jednak, że każda treść opracowana z użyciem AI musi zostać oznaczona. Zakres obowiązków uzależniony jest od rodzaju systemu AI, sposobu jego wykorzystania, charakteru publikowanych materiałów oraz okoliczności konkretnej sprawy, z uwzględnieniem przepisów AI Act i wytycznych Komisji Europejskiej.
Kogo dotyczą nowe obowiązki?
Obowiązki wynikające z AI Act nie obejmują wszystkich przedsiębiorców w jednakowym zakresie. Rozporządzenie rozróżnia bowiem różne role podmiotów uczestniczących w tworzeniu i wykorzystywaniu systemów sztucznej inteligencji, w szczególności:
• dostawców systemów AI (providers),
• podmioty stosujące systemy AI (deployers),
• importerów,
• dystrybutorów,
• upoważnionych przedstawicieli,
• dostawców modeli AI ogólnego przeznaczenia (General Purpose AI).
Zakres obowiązków jest uzależniony od roli pełnionej przez dany podmiot. W praktyce większość przedsiębiorców korzystających z gotowych narzędzi AI będzie występowała jako podmiot stosujący system (deployer), jednak każda sytuacja wymaga odrębnej oceny.
Obowiązek informowania o interakcji z AI
Jednym z kluczowych obowiązków wynikających z art. 50 AI Act jest zapewnienie, aby osoby fizyczne zostały odpowiednio poinformowane o tym, że komunikują się z systemem sztucznej inteligencji, chyba że wynika to jednoznacznie z okoliczności. Obowiązek ten może dotyczyć w szczególności:
• chatbotów obsługujących klientów,
• wirtualnych asystentów,
• systemów automatycznie prowadzących rozmowy tekstowe lub głosowe,
• narzędzi AI wykorzystywanych w obsłudze klienta,
• automatycznych systemów komunikacji stosowanych przez przedsiębiorców.
Informacja powinna zostać przekazana w sposób jasny, zrozumiały oraz odpowiednio widoczny.
Przykład
Sklep internetowy wykorzystujący chatbota do odpowiadania na pytania klientów powinien co do zasady poinformować użytkownika, że rozmowa prowadzona jest z systemem sztucznej inteligencji, a nie z konsultantem.
Treści generowane przez AI – czy każda publikacja wymaga oznaczenia?
W przestrzeni publicznej można spotkać się z uproszczonym przekazem, zgodnie z którym od 2 sierpnia 2026 r. każda grafika, artykuł, wpis lub materiał marketingowy przygotowany przy użyciu AI musi zostać oznaczony. Takie stanowisko jest jednak zbyt daleko idące. AI Act nie wprowadza powszechnego obowiązku oznaczania wszystkich treści, przy których wykorzystano generatywną sztuczną inteligencję. Kluczowe znaczenie ma przede wszystkim charakter materiału, sposób wykorzystania AI oraz to, czy odbiorca może zostać wprowadzony w błąd co do pochodzenia lub autentyczności danej treści.
Należy odróżnić sytuację, w której AI pełni jedynie funkcję wspierającą, na przykład pomaga w redakcji, korekcie, tłumaczeniu lub opracowaniu koncepcji, od sytuacji, gdy system samodzielnie generuje albo modyfikuje treść w sposób mogący wpływać na jej odbiór. Przykładowo samo wykorzystanie AI do:
• korekty językowej artykułu,
• uporządkowania struktury tekstu,
• przygotowania propozycji nagłówków,
• wsparcia podczas redagowania wpisu,
• stworzenia roboczej wersji materiału,
co do zasady nie powoduje automatycznie obowiązku oznaczania publikacji jako wygenerowanej przez sztuczną inteligencję. Każdy przypadek powinien być jednak oceniany indywidualnie.
Przykład
Przedsiębiorca przygotowuje wpis na LinkedIn, wykorzystując ChatGPT wyłącznie do poprawy stylu oraz uporządkowania treści. Samo użycie AI jako narzędzia redakcyjnego nie oznacza automatycznie obowiązku oznaczenia takiej publikacji.
Deepfake i treści mogące wprowadzać w błąd
Szczególne znaczenie mają przepisy odnoszące się do tzw. deepfake’ów, czyli obrazów, nagrań dźwiękowych oraz materiałów audiowizualnych wygenerowanych lub zmodyfikowanych z wykorzystaniem AI w sposób sprawiający wrażenie autentycznych. Jeżeli materiał przedstawia osobę wypowiadającą słowa, których w rzeczywistości nie powiedziała, albo prezentuje wydarzenie, które nigdy nie miało miejsca, odbiorca powinien zostać odpowiednio poinformowany o sztucznym charakterze takiego materiału, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w AI Act. Obowiązki dotyczące przejrzystości mają na celu ograniczenie ryzyka:
• dezinformacji,
• manipulowania opinią publiczną,
• podszywania się pod osoby fizyczne,
• wykorzystywania wizerunku bez wiedzy odbiorców,
• wprowadzania użytkowników w błąd co do autentyczności materiałów.
AI w publikacjach dotyczących spraw leżących w interesie publicznym
AI Act przewiduje również szczególne regulacje odnoszące się do wybranych treści wygenerowanych lub zmodyfikowanych przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji, które są publikowane w celu informowania społeczeństwa o kwestiach leżących w interesie publicznym. Przepisy te mogą mieć istotne znaczenie między innymi dla mediów, wydawców, organizacji społecznych oraz innych podmiotów publikujących materiały dotyczące ważnych zagadnień społecznych, gospodarczych lub politycznych. W takich sytuacjach może być wymagane wyraźne poinformowanie o wykorzystaniu AI zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu.
Obowiązki obejmują również dostawców systemów AI
Zapewnienie przejrzystości nie stanowi wyłącznie obowiązku przedsiębiorcy publikującego określone treści. AI Act nakłada również obowiązki na dostawców wybranych systemów sztucznej inteligencji. W zależności od rodzaju systemu mogą oni zostać zobowiązani do wdrożenia odpowiednich rozwiązań technicznych pozwalających na identyfikację treści wygenerowanych przez AI oraz do przekazywania użytkownikom wymaganych informacji i dokumentacji. Przedsiębiorcy korzystający z gotowych rozwiązań powinni zweryfikować w szczególności:
• jakie funkcjonalności oferuje dostawca,
• czy system umożliwia identyfikowanie treści wygenerowanych przez AI,
• jakie informacje przekazuje dostawca użytkownikom,
• czy umowa reguluje obowiązki wynikające z AI Act,
• jak został określony podział odpowiedzialności pomiędzy stronami.
Czy od 2 sierpnia obowiązują już wszystkie przepisy AI Act?
Nie. AI Act nadal jest wdrażany etapami, a część obowiązków odnoszących się do systemów wysokiego ryzyka została objęta zmodyfikowanym harmonogramem stosowania. Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorcy mogą odłożyć przygotowania na późniejszy termin. Dotyczy to przede wszystkim systemów wykorzystywanych w obszarze:
• rekrutacji,
• selekcji kandydatów,
• podejmowania decyzji związanych z zatrudnieniem,
• ocen pracowniczych,
• awansów,
• zarządzania personelem,
• monitorowania wykonywania pracy,
• przydzielania obowiązków.
Już teraz warto przeprowadzić analizę funkcjonalności takich narzędzi oraz ocenić ich kwalifikację na gruncie AI Act.
Jakie sankcje przewiduje AI Act?
AI Act przewiduje możliwość nakładania administracyjnych kar pieniężnych za naruszenie określonych obowiązków wynikających z rozporządzenia. Wysokość sankcji uzależniona jest od rodzaju naruszenia, kategorii obowiązku oraz statusu podmiotu zobowiązanego. Ocena ryzyka prawnego powinna uwzględniać nie tylko przepisy AI Act, ale również krajowe regulacje dotyczące egzekwowania rozporządzenia oraz praktykę organów nadzorczych, która będzie kształtowała się w kolejnych latach.
Co powinien zrobić przedsiębiorca?
Pierwszym krokiem powinno być przygotowanie wewnętrznego rejestru wykorzystywanych narzędzi AI. W szczególności warto ustalić:
• jakie systemy AI są wykorzystywane w organizacji,
• w jakich procesach znajdują zastosowanie,
• jaką rolę przedsiębiorstwo pełni na gruncie AI Act,
• czy system komunikuje się bezpośrednio z klientami lub pracownikami,
• czy generowane treści mogą zostać uznane za autentyczne,
• czy wykorzystywane są materiały typu deepfake,
• czy AI wspiera procesy HR,
• czy obowiązki wynikające z AI Act zostały uwzględnione w umowach zawartych z dostawcami.
Kolejnym etapem powinno być opracowanie procedur regulujących zasady korzystania ze sztucznej inteligencji w organizacji. Mogą one obejmować między innymi:
• zasady korzystania z generatywnej AI,
• procedury oznaczania określonych treści,
• zasady wykorzystywania AI w komunikacji z klientami,
• ograniczenia dotyczące wprowadzania danych do zewnętrznych narzędzi,
• procedury weryfikowania treści wygenerowanych przez AI,
• zasady sprawowania nadzoru człowieka nad procesami wspieranymi przez AI,
• szkolenia dla pracowników.
Podsumowanie
2 sierpnia 2026 r. nie wprowadził obowiązku oznaczania każdej treści przygotowanej z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Rozpoczął jednak kolejny etap stosowania AI Act, obejmujący między innymi obowiązki dotyczące przejrzystości określonych systemów AI. Przedsiębiorcy powinni w pierwszej kolejności zweryfikować, czy:
• użytkownicy są właściwie informowani o interakcji z AI,
• materiały typu deepfake są oznaczane zgodnie z obowiązującymi przepisami,
• wykorzystywane narzędzia umożliwiają identyfikację treści generowanych przez AI,
• organizacja posiada wiedzę o sposobie wykorzystania AI w poszczególnych procesach,
• obowiązki wynikające z AI Act zostały uwzględnione w politykach wewnętrznych, procedurach oraz relacjach z dostawcami.
AI Act nie zakazuje korzystania ze sztucznej inteligencji. Tworzy natomiast ramy prawne mające zapewnić, aby rozwój i wykorzystywanie AI odbywały się w sposób przejrzysty, odpowiedzialny oraz z poszanowaniem praw osób, na które oddziałują systemy sztucznej inteligencji. Jeżeli przedsiębiorstwo wykorzystuje AI w działalności operacyjnej, marketingu, obsłudze klienta, HR lub innych procesach biznesowych, warto przeprowadzić analizę zgodności z AI Act. Pozwala ona zidentyfikować obowiązki wynikające z rozporządzenia, ograniczyć ryzyko regulacyjne oraz odpowiednio przygotować organizację do kolejnych etapów stosowania nowych przepisów.
Podstawa prawna: w szczególności art. 50 i art. 113 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 (AI Act). Przy interpretacji obowiązków należy uwzględniać również wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące obowiązków w zakresie przejrzystości, które doprecyzowują praktyczne stosowanie przepisów.
Kancelaria Prawna Viggen wspiera przedsiębiorców w przygotowaniu do stosowania AI Act oraz projektowanej ustawy o systemach sztucznej inteligencji. Oferujemy kompleksowe doradztwo obejmujące audyty wykorzystywanych systemów AI, opracowanie polityk i procedur wewnętrznych, ocenę zgodności z obowiązującymi przepisami, szkolenia dla pracowników oraz bieżące wsparcie w zakresie AI Compliance.
Odpowiednio wczesne przygotowanie organizacji pozwala nie tylko ograniczyć ryzyka regulacyjne, lecz także bezpiecznie i efektywnie wykorzystać potencjał sztucznej inteligencji w prowadzonej działalności gospodarczej.
Zapraszamy do współpracy:
tel.: 509-982-577, 12 637-24-57,
e-mail: biuro11@viggen.pl
tel.: 519-140-984,
e-mail.: jak@viggen.pl
Przygotowała:
Anna Nieć-Mrzygłód – Dyrektor Generalna
Kancelaria Prawna Viggen sp.j.
