Sejm przyjął nowelizację Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wprowadzającą do polskiego porządku prawnego możliwość tzw. rozwodu pozasądowego. Rozwiązanie to ma stanowić odpowiedź na wieloletni problem przeciążenia sądów oraz długiego czasu oczekiwania na rozpoznanie spraw rozwodowych. W praktyce oznacza to, że część małżeństw będzie mogła zakończyć związek bez konieczności prowadzenia postępowania sądowego, bez rozpraw i wielomiesięcznego oczekiwania na wyrok. Zgodnie z przyjętymi założeniami procedura rozwodu pozasądowego będzie przeprowadzana przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, który będzie odpowiedzialny za weryfikację spełnienia ustawowych przesłanek oraz dokonanie stosownej wzmianki w rejestrze stanu cywilnego o rozwiązaniu małżeństwa, będzie to możliwe już od 1 stycznia 2027r..
Możliwość skorzystania z tej uproszczonej procedury została jednak ograniczona do określonej kategorii małżeństw. Z rozwodu pozasądowego będą mogły skorzystać wyłącznie pary, których małżeństwo trwa co najmniej rok, które nie mają wspólnych małoletnich dzieci, a także pozostają zgodne co do faktu zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego. Dodatkowo w chwili składania oświadczeń żona nie może być w ciąży, a pomiędzy małżonkami nie może toczyć się już postępowanie rozwodowe przed sądem. Jeżeli którykolwiek z tych warunków nie zostanie spełniony, rozwiązanie małżeństwa nadal będzie mogło nastąpić wyłącznie w drodze klasycznego postępowania sądowego.
Procedura rozwodu pozasądowego została zaprojektowana jako dwuetapowa. W pierwszym etapie małżonkowie będą zobowiązani do osobistego stawiennictwa w wybranym urzędzie stanu cywilnego i złożenia pisemnych zapewnień potwierdzających spełnienie ustawowych przesłanek rozwodu, w tym przede wszystkim istnienie zupełnego i trwałego rozkładu pożycia. Kierownik urzędu stanu cywilnego będzie wówczas zobowiązany do poinformowania małżonków o skutkach prawnych rozwiązania małżeństwa oraz przekazania im informacji dotyczących form wsparcia w przypadku kryzysu małżeńskiego. Dopiero po upływie ustawowego terminu umożliwiającego ponowne rozważenie decyzji możliwe będzie przeprowadzenie drugiego etapu procedury, polegającego na sporządzeniu protokołu przyjęcia oświadczeń małżonków o rozwiązaniu małżeństwa. Z chwilą podpisania protokołu przez obie strony nastąpi formalne zakończenie związku małżeńskiego, a odpowiednia wzmianka zostanie wpisana do aktu małżeństwa w rejestrze stanu cywilnego. W ramach tej samej wizyty w urzędzie małżonek będzie mógł również złożyć oświadczenie o powrocie do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa.
Koszt całej procedury ma wynosić łącznie 600 zł i obejmować opłaty związane ze złożeniem wymaganych zapewnień oraz przyjęciem oświadczeń o rozwiązaniu małżeństwa. Choć kwota ta jest zbliżona do obecnej opłaty od pozwu rozwodowego w postępowaniu sądowym, ustawodawca podkreśla, że kluczową zaletą nowej procedury ma być przede wszystkim jej szybkość i ograniczenie formalności.
Projektowane przepisy przewidują również możliwość unieważnienia rozwodu pozasądowego w ściśle określonych sytuacjach. Dotyczyć to będzie między innymi przypadków, w których w chwili składania oświadczeń małżonkowie mieli wspólne małoletnie dzieci lub dzieci poczęte, lecz jeszcze nienarodzone, a także sytuacji, gdy jedno z oświadczeń zostało złożone w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji, pod wpływem bezprawnej groźby lub błędu wywołanego podstępnie przez drugą stronę. Ustawodawca przewidział jednak ograniczenia czasowe dotyczące możliwości wytoczenia powództwa o unieważnienie rozwodu pozasądowego, a także wskazał, że w każdym przypadku konieczne będzie uwzględnienie dobra rodziny.
Z danych statystycznych wynika, że w Polsce znaczna część rozwodów dotyczy małżeństw nieposiadających wspólnych małoletnich dzieci. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w ostatnich latach nawet około 40 procent rozwodów dotyczyło właśnie takich par. Oznacza to, że wprowadzenie procedury rozwodu pozasądowego może potencjalnie objąć kilkanaście tysięcy spraw rocznie i w pewnym stopniu odciążyć sądy powszechne. Jednocześnie należy pamiętać, że nowe rozwiązanie nie będzie miało charakteru powszechnego i w wielu przypadkach, zwłaszcza gdy w grę wchodzą kwestie dotyczące dzieci, alimentów czy podziału majątku, nadal konieczne będzie przeprowadzenie pełnego postępowania sądowego.
Zmiany w prawie rodzinnym wymagają każdorazowo dokładnej analizy sytuacji prawnej małżonków oraz oceny, która procedura będzie w danym przypadku najbezpieczniejsza i najbardziej korzystna. Wsparcie doświadczonych prawników pozwala uniknąć błędów formalnych oraz właściwie zabezpieczyć interesy stron. Nasza Kancelaria od ponad 26 lat świadczy kompleksową pomoc prawną zarówno dla klientów indywidualnych, jak i przedsiębiorców. Wraz z rozwojem Kancelarii rozbudowywany jest również zespół specjalistów, który obejmuje ekspertów nie tylko z zakresu prawa pracy, transportowego czy administracyjnego, ale także prawa rodzinnego i cywilnego. Dzięki temu jesteśmy w stanie zapewnić klientom wszechstronne wsparcie prawne oraz indywidualne podejście do każdej sprawy. Wieloletnie doświadczenie oraz praktyczna znajomość przepisów pozwalają nam skutecznie doradzać zarówno w sprawach związanych z rozwodami, podziałem majątku czy sprawami alimentacyjnymi, jak również w szerokim zakresie spraw cywilnych i gospodarczych. Naszym celem jest zapewnienie klientom bezpieczeństwa prawnego, rzetelnej informacji oraz profesjonalnej pomocy na każdym etapie postępowania.
Zapraszamy do współpracy:
tel.: 509-982-577, 12 637-24-57,
e-mail: biuro11@viggen.pl
tel.: 519-140-984,
e-mail.: jak@viggen.pl
Przygotowała:
Monika Bednarz
Radca Prawny- p.o. kierownika działu procesowego
Kancelaria Prawna Viggen sp.j.
