Europa zmaga się obecnie z jedną z najsilniejszych fal upałów ostatnich lat. W wielu państwach temperatury przekraczają 40°C, a administracje publiczne wprowadzają nadzwyczajne środki mające ograniczyć skutki ekstremalnych warunków pogodowych. Ograniczenia dotyczą nie tylko mieszkańców, ale również transportu drogowego. W części krajów pojawiają się pytania, czy wraz z falą upałów zostaną wprowadzone dodatkowe zakazy ruchu dla pojazdów ciężarowych.
Dla branży transportowej nie jest to kwestia wyłącznie organizacyjna. Ewentualne ograniczenia mogą powodować opóźnienia dostaw, problemy z planowaniem czasu pracy kierowców, wydłużenie tras oraz wzrost kosztów działalności przewoźników.
Wysokie temperatury stanowią zagrożenie nie tylko dla ludzi, ale również dla infrastruktury drogowej.
Podczas długotrwałych upałów dochodzi do nadmiernego nagrzewania nawierzchni asfaltowych, które mogą ulegać deformacjom. Szczególnie narażone są drogi o dużym natężeniu ruchu ciężkiego transportu. W skrajnych przypadkach mogą pojawiać się koleiny, spękania lub miejscowe uszkodzenia nawierzchni.
Dodatkowo wysokie temperatury wpływają na bezpieczeństwo kierowców. Ryzyko odwodnienia, spadku koncentracji oraz zmęczenia znacząco wzrasta podczas wielogodzinnej jazdy w temperaturach przekraczających 35–40°C.
Z tego względu część państw europejskich przewiduje możliwość czasowego zaostrzenia ograniczeń ruchu dla pojazdów ciężarowych w okresach ekstremalnych upałów.
Które kraje najczęściej wprowadzają dodatkowe ograniczenia?
Najbardziej restrykcyjne działania podejmowane są zazwyczaj w państwach Europy Południowej.
Szczególnie dotyczy to:
- Włoch,
- Francji,
- Austrii,
- Hiszpanii,
- części regionów Niemiec.
Jak wskazują informacje branżowe, w przeszłości austriackie władze wielokrotnie modyfikowały obowiązujące ograniczenia ruchu dla pojazdów ciężarowych podczas fal upałów, dostosowując je do aktualnej sytuacji pogodowej i stanu infrastruktury drogowej.
Niezależnie od upałów większość państw europejskich stosuje również sezonowe wakacyjne zakazy ruchu ciężarówek. W 2026 roku dodatkowe ograniczenia wakacyjne obowiązują m.in. we Francji, Niemczech, Austrii, Włoszech, Czechach, Słowenii i Polsce.
Czy w Polsce mogą pojawić się dodatkowe zakazy związane z upałami?
Tak. Polskie przepisy przewidują możliwość wprowadzenia czasowych ograniczeń ruchu pojazdów ciężarowych w przypadku wystąpienia bardzo wysokich temperatur.
Polskie przepisy przewidują możliwość wprowadzenia czasowych ograniczeń ruchu pojazdów ciężarowych w przypadku wystąpienia bardzo wysokich temperatur.
Podstawą jest art. 41 ustawy o drogach publicznych. Na jego podstawie zarządcy dróg mogą wprowadzać ograniczenia ruchu pojazdów o określonym nacisku osi, jeżeli istnieje ryzyko uszkodzenia nawierzchni.
W praktyce oznacza to, że podczas szczególnie intensywnych upałów Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad lub inni zarządcy dróg mogą czasowo ograniczać przejazd pojazdów ciężkich na wybranych odcinkach dróg.
Naruszenie wprowadzonych ograniczeń może skutkować nałożeniem kar administracyjnych oraz odpowiedzialnością za ewentualne szkody wyrządzone infrastrukturze drogowej.
Nie jest to jednak mechanizm uruchamiany automatycznie. Decyzje podejmowane są indywidualnie w zależności od:
- prognoz temperatur,
- rodzaju nawierzchni,
- stanu technicznego drogi,
- natężenia ruchu.
W ostatnich latach takie ograniczenia były stosowane sporadycznie i dotyczyły głównie najbardziej zagrożonych odcinków infrastruktury.
Niezależnie od ewentualnych ograniczeń związanych z upałami przewoźnicy muszą pamiętać o corocznych wakacyjnych zakazach ruchu.
W 2026 roku obowiązują one od 26 czerwca do 30 sierpnia dla pojazdów i zespołów pojazdów o DMC powyżej 12 ton. Zakazy obejmują:
- piątki od 18:00 do 22:00,
- soboty od 8:00 do 14:00,
- niedziele od 8:00 do 22:00.
Ograniczenia te dotyczą zdecydowanej większości przewozów drogowych wykonywanych przez przedsiębiorców transportowych.
Fala wysokich temperatur powoduje dla przewoźników również szereg innych problemów operacyjnych.
Przedsiębiorcy powinni zwrócić szczególną uwagę na:
- zwiększone zużycie ogumienia,
- częstsze awarie układów chłodzenia,
- wzrost temperatury przewożonych ładunków,
- większe ryzyko uszkodzenia towarów wrażliwych,
- wydłużenie czasu załadunku i rozładunku,
- konieczność zapewnienia kierowcom odpowiednich warunków pracy.
Szczególną uwagę na wysokie temperatury powinni zwrócić również przewoźnicy wykonujący przewozy towarów niebezpiecznych (ADR). W przypadku niektórych substancji chemicznych wzrost temperatury może wpływać na właściwości przewożonego ładunku, zwiększać ryzyko reakcji chemicznych lub powodować wzrost ciśnienia w opakowaniach i cysternach. Z tego względu podczas fal upałów szczególnego znaczenia nabiera przestrzeganie wymogów ADR dotyczących zabezpieczenia, monitorowania oraz warunków przewozu określonych grup materiałów niebezpiecznych.
Należy pamiętać, że zgodnie z przepisami prawa pracy pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom odpowiednie warunki wykonywania pracy również podczas występowania wysokich temperatur.
W obecnej sytuacji przedsiębiorcy transportowi powinni na bieżąco monitorować komunikaty:
- GDDKiA,
- służb drogowych państw tranzytowych,
- administracji transportowej poszczególnych krajów,
- systemów informacji drogowej.
Szczególne znaczenie ma to przy przewozach realizowanych do Francji, Włoch, Austrii oraz Niemiec, gdzie okres wakacyjny tradycyjnie wiąże się z dodatkowymi ograniczeniami dla transportu ciężkiego.
Wprowadzenie zakazów ruchu, ekstremalne temperatury oraz utrudnienia infrastrukturalne mogą mieć bezpośredni wpływ na terminowość dostawy. Nie oznacza to jednak automatycznie, że przewoźnik w każdym przypadku będzie zwolniony z odpowiedzialności za opóźnienie.
W przewozach międzynarodowych podstawowe znaczenie ma Konwencja CMR. Zgodnie z jej zasadami przewoźnik odpowiada za opóźnienie w dostawie, chyba że wykaże, że opóźnienie powstało wskutek okoliczności, których nie mógł uniknąć i których następstwom nie mógł zapobiec. Oznacza to, że sama informacja o wysokiej temperaturze albo sezonowych zakazach ruchu może okazać się niewystarczająca. Przewoźnik powinien wykazać, że prawidłowo zaplanował trasę, uwzględnił obowiązujące ograniczenia, monitorował komunikaty drogowe i podjął racjonalne działania w celu ograniczenia skutków utrudnień.
Inaczej należy ocenić sytuację, w której zakaz ruchu został wprowadzony nagle, lokalnie albo w sposób niemożliwy do przewidzenia na etapie przyjmowania zlecenia. W takim przypadku przewoźnik może powoływać się na nadzwyczajne okoliczności niezależne od niego. Nadal jednak kluczowe będzie udokumentowanie przebiegu zdarzeń, w szczególności poprzez zachowanie komunikatów służb drogowych, informacji o zakazach, zapisów z systemów GPS, korespondencji ze zleceniodawcą oraz dokumentów potwierdzających rzeczywisty czas postoju.
Szczególnej ostrożności wymagają przewozy towarów wrażliwych na temperaturę, w tym żywności, leków, kosmetyków, elektroniki lub innych produktów, których jakość może ulec pogorszeniu wskutek przegrzania. W takich przypadkach przewoźnik powinien nie tylko zadbać o sprawność techniczną pojazdu i urządzeń chłodniczych, ale również o bieżące monitorowanie temperatury ładunku. Brak odpowiedniej reakcji na ekstremalne warunki pogodowe może zostać uznany za nienależyte wykonanie przewozu.
Z praktycznego punktu widzenia przewoźnicy powinni więc traktować fale upałów nie tylko jako problem organizacyjny, lecz także jako potencjalne źródło odpowiedzialności kontraktowej. W razie sporu decydujące znaczenie może mieć nie samo wystąpienie upału lub zakazu ruchu, ale to, czy przedsiębiorca transportowy był w stanie wykazać należytą staranność w planowaniu i realizacji przewozu.
Warto również odpowiednio zabezpieczać się już na etapie przyjmowania zleceń transportowych. Przy przewozach realizowanych w okresie letnim, szczególnie na trasach obejmujących kraje południowej i zachodniej Europy, zasadne jest weryfikowanie terminów dostaw pod kątem możliwych zakazów ruchu, a w razie potrzeby zastrzeganie w korespondencji ze zleceniodawcą, że termin realizacji może ulec zmianie w przypadku wprowadzenia nadzwyczajnych ograniczeń administracyjnych lub wystąpienia ekstremalnych warunków pogodowych. Takie działanie nie wyłącza automatycznie odpowiedzialności przewoźnika, ale wzmacnia jego pozycję dowodową w razie późniejszych roszczeń.
Warto pamiętać, że w przypadku przewozów realizowanych na terenie kilku państw jednocześnie przewoźnik powinien na bieżąco monitorować nie tylko przepisy kraju załadunku i rozładunku, ale również państw tranzytowych. W praktyce zdarzają się bowiem sytuacje, w których ograniczenia ruchu obowiązują jedynie na określonych odcinkach dróg lub w wybranych regionach kraju, co może wymagać całkowitej zmiany wcześniej zaplanowanej trasy przewozu.
Na dzień dzisiejszy w Polsce nie obowiązują ogólnokrajowe nadzwyczajne zakazy ruchu ciężarówek związane wyłącznie z falą upałów. Nie oznacza to jednak, że takie ograniczenia nie mogą zostać wprowadzone lokalnie lub czasowo na wybranych odcinkach dróg.
Przewoźnicy powinni natomiast przygotować się na obowiązujące od końca czerwca wakacyjne zakazy ruchu oraz na możliwość pojawienia się dodatkowych ograniczeń w państwach Europy Zachodniej i Południowej. W warunkach rekordowych temperatur właściwe planowanie tras, czasu pracy kierowców oraz terminów dostaw staje się równie ważne jak znajomość samych przepisów transportowych.
W praktyce przedsiębiorcy transportowi powinni już dziś uwzględniać ryzyko występowania fal upałów przy planowaniu przewozów międzynarodowych. Pozwoli to nie tylko ograniczyć ryzyko opóźnień i dodatkowych kosztów, ale również zmniejszyć prawdopodobieństwo sporów z kontrahentami oraz odpowiedzialności za uszkodzenie lub nieterminową dostawę towaru.
Opracowała
Karolina Grzelec
Kierownik Działu Silnik Prawny
