Czy wierzyciel, któremu dłużnik nie uregulował świadczenia określonego w euro, może domagać się zapłaty w złotych? Sąd Najwyższy w wyroku z 23 kwietnia 2026 r. udzielił w tej kwestii jednoznacznej odpowiedzi. Samo opóźnienie dłużnika nie przyznaje wierzycielowi uprawnienia do jednostronnej zmiany waluty świadczenia.
Sprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła wprawdzie roszczeń pracowniczych, jednak stanowisko przedstawione w tym orzeczeniu może mieć zdecydowanie szersze znaczenie dla obrotu gospodarczego oraz dochodzenia należności.
W sprawie rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy pracownica otrzymywała wynagrodzenie w euro. W pozwie wystąpiła jednak z żądaniem zapłaty określonych kwot w polskich złotych. Sądy obu instancji nie uwzględniły tego żądania. Następnie sprawa trafiła do Sądu Najwyższego, który oddalił skargę kasacyjną**. Istotne znaczenie miała treść art. 358 Kodeksu cywilnego. Przepis ten określa zasady dotyczące świadczenia pieniężnego wyrażonego w walucie obcej.**
Jak wskazał Sąd Najwyższy, podstawową zasadą jest spełnienie świadczenia w walucie, w której zostało ono wyrażone. Dłużnik może jednak, korzystając z uprawnieniaprzewidzianego przez przepisy, spełnić świadczenie w złotych po dokonaniu odpowiedniego przeliczenia. Nie oznacza to jednak, że identyczne uprawnienie przysługuje wierzycielowi. Jeżeli zatem strony ustaliły, że wynagrodzenie, cena, pożyczka albo inne świadczenie pieniężne zostanie określone i spełnione w euro, wierzyciel nie może wyłącznie dlatego, że dłużnik pozostaje w opóźnieniu, jednostronnie zdecydować, że chce otrzymać zapłatę w złotych.
Sąd Najwyższy wskazał również na ważne rozróżnienie. W sytuacji opóźnienia dłużnika wierzyciel może uzyskać prawo wyboru kursu, według którego zostanie ustalona wartość świadczenia, jeżeli dłużnik zdecyduje się spełnić świadczenie w polskiej walucie. Nie jest to jednak uprawnienie do wyboru samej waluty. Innymi słowy, wierzyciel nie może powiedzieć: „strony ustaliły 10 000 euro, ale ponieważ dłużnik się spóźnia, żądam 45 000 zł”. Sama decyzja wierzyciela nie może doprowadzić do zmiany waluty świadczenia.
W praktyce przy dochodzeniu wierzytelności kluczowe znaczenie ma zatem właściwe ustalenie treści zobowiązania, w tym waluty, w której świadczenie powinno zostać wykonane.
Wyrok Sądu Najwyższego obejmuje również bardzo istotne zagadnienie procesowe. Zgodnie z art. 321 § 1 KPC sąd nie może zasądzić czegoś, czego strona nie żądała. Oznacza to, że prawidłowe określenie żądania pozwu nie jest jedynie formalnością, lecz jednym z najistotniejszych elementów całego postępowania. Sąd Najwyższy podkreślił, że jeżeli powód w sposób jasny i jednoznaczny określi swoje żądanie, sąd jest nim związany. Nie powinien samodzielnie „korygować” żądania strony ani prowadzić postępowania w sposób, który prowadziłby do zastępowania jej w dochodzeniu roszczeń.
W naszej Kancelarii obsługa i dochodzenie wierzytelności stanowią istotną część codziennej praktyki. Wierzytelność to nie tylko kwestia tego, czy dłużnik powinien dokonać zapłaty. Równie ważne pozostaje ustalenie, czego dokładnie można żądać, w jakiej wysokości, w jakiej walucie oraz na jakiej podstawie prawnej. Błąd popełniony na etapie formułowania roszczenia może wywołać rzeczywiste konsekwencje procesowe. Dotyczy to zarówno przedsiębiorców dochodzących zapłaty od swoich kontrahentów, jak i osób fizycznych, które podejmują działania w celu odzyskania należnych im pieniędzy.
Wyrok SN z 23 kwietnia 2026 r., II PSKP 114/26, pokazuje, że waluta zobowiązania nie jest jedynie technicznym elementem rozliczenia. Może ona mieć bezpośrednie znaczenie dla sposobu dochodzenia należności przed sądem. Dlatego przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego warto szczegółowo przeanalizować umowę, sposób wykonywania zobowiązania, dokumenty potwierdzające istnienie zadłużenia oraz dotychczasową korespondencję prowadzoną między stronami.
W naszej Kancelarii zajmujemy się kompleksową obsługą wierzytelności, zarówno na etapie przedsądowym, jak i w postępowaniach sądowych oraz egzekucyjnych. Analizujemy sytuację konkretnego klienta i dobieramy sposób działania odpowiedni do rodzaju oraz charakteru dochodzonego roszczenia. Jeżeli mają Państwo trudności z odzyskaniem należności albo chcą Państwo sprawdzić, w jaki sposób skutecznie dochodzić konkretnej wierzytelności, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.
O wyrokach sądów, zmianach w prawie oraz praktycznych zagadnieniach związanych z prowadzeniem spraw prawnych piszemy również w naszych mediach społecznościowych. Zachęcamy do obserwowania naszych profili, gdzie regularnie publikujemy najważniejsze informacje oraz komentarze prawne.
Zapraszamy do współpracy:
tel.: 509-982-577, 12 637-24-57,
e-mail: biuro11@viggen.pl
tel.: 519-140-984,
e-mail.: jak@viggen.pl
Przygotowała:
Monika Bednarz
Radca Prawny- p.o. kierownika działu procesowego
Kancelaria Prawna Viggen sp.j.
