Od wielu miesięcy informujemy przedsiębiorców o planowanych zmianach dotyczących rozszerzenia kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy. Dziś nie mówimy już o projektach ustaw ani zapowiedziach legislacyjnych – nowe regulacje wkrótce staną się obowiązującym prawem. Już 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy uzyska uprawnienia, które mogą w istotny sposób wpłynąć na współpracę przedsiębiorców z osobami świadczącymi usługi na podstawie kontraktów B2B oraz umów cywilnoprawnych.
Dla wielu firm oznacza to konieczność ponownego przeanalizowania funkcjonujących modeli współpracy. Po wejściu w życie nowych przepisów inspektor pracy będzie mógł ocenić, czy relacja formalnie oparta na umowie B2B albo umowie cywilnoprawnej nie posiada w rzeczywistości cech stosunku pracy. W zależności od okoliczności może to skutkować wydaniem decyzji administracyjnej lub skierowaniem sprawy do sądu w celu ustalenia istnienia stosunku pracy.
Kluczowe znaczenie będzie miał rzeczywisty sposób wykonywania obowiązków, a nie nazwa zawartej umowy. Jeżeli współpraca odbywa się pod kierownictwem przedsiębiorcy, w wyznaczonym miejscu i czasie, a wykonawca nie ponosi faktycznego ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością, istnieje realne ryzyko zakwestionowania takiego modelu współpracy. Sama rejestracja działalności gospodarczej oraz podpisanie kontraktu B2B nie przesądzają jeszcze o tym, że relacja ma charakter gospodarczy.
Wielu przedsiębiorców koncentruje się wyłącznie na skutkach związanych z prawem pracy. Tymczasem konsekwencje mogą być znacznie dalej idące. Nowe przepisy przewidują bowiem szerszą współpracę pomiędzy Państwową Inspekcją Pracy, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz Krajową Administracją Skarbową. Oznacza to, że ustalenia dokonane podczas kontroli PIP mogą stać się podstawą do wszczęcia kontroli składkowej lub podatkowej przez inne organy.
Należy również pamiętać, że decyzja administracyjna stwierdzająca istnienie stosunku pracy co do zasady wywołuje skutki od momentu jej wydania. Jednocześnie ustalenia poczynione przez Państwową Inspekcję Pracy mogą stanowić punkt wyjścia do dalszych działań kontrolnych prowadzonych przez ZUS lub organy podatkowe, obejmujących również wcześniejsze okresy rozliczeniowe. W praktyce może to oznaczać konieczność ponownej analizy rozliczeń z kilku poprzednich lat.
Konsekwencje mogą obejmować między innymi:
- zakwestionowanie zawartych kontraktów B2B,
- obowiązek zapłaty zaległych składek na ubezpieczenia społeczne,
- spory dotyczące rozliczeń podatku dochodowego,
- zakwestionowanie rozliczeń podatku VAT,
- naliczenie odsetek od zaległości,
- zastosowanie dodatkowych sankcji podatkowych lub administracyjnych.
W wielu przypadkach skutki finansowe mogą okazać się znacznie bardziej dotkliwe niż samo przekwalifikowanie umowy. Szczególnie wysokie ryzyko występuje tam, gdzie działalność gospodarcza funkcjonuje jedynie formalnie, natomiast sposób wykonywania obowiązków odpowiada klasycznemu zatrudnieniu pracowniczemu. Jeżeli osoba prowadząca działalność gospodarczą wykonuje swoje zadania w takich samych warunkach jak pracownicy etatowi, pracuje pod stałym nadzorem przełożonych, w określonych godzinach oraz miejscu wskazanym przez przedsiębiorcę i nie ponosi rzeczywistego ryzyka biznesowego, taki model współpracy może zostać zakwestionowany. Analogiczne zagrożenia mogą dotyczyć również niektórych umów zlecenia oraz umów o dzieło, jeżeli ich praktyczna realizacja odbiega od charakteru wynikającego z przepisów prawa.
Często spotykanym błędem jest przekonanie, że skoro dana forma współpracy funkcjonuje od wielu lat i dotychczas nie była kwestionowana, to nie wiąże się z żadnym ryzykiem. Doświadczenie pokazuje jednak, że organy kontrolne analizują przede wszystkim rzeczywisty sposób wykonywania obowiązków, a nie wyłącznie treść podpisanych dokumentów. Z tego względu przedsiębiorcy powinni jeszcze przed 8 lipca przeprowadzić kompleksową analizę obowiązujących umów, procedur wewnętrznych oraz przyjętych modeli współpracy.
W wielu przypadkach odpowiednio przygotowana dokumentacja, właściwe ukształtowanie relacji z kontrahentami oraz dostosowanie sposobu wykonywania współpracy do obowiązujących przepisów pozwalają znacząco ograniczyć ryzyko zakwestionowania umów przez Państwową Inspekcję Pracy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych czy organy podatkowe.
Kancelaria Prawna Viggen od ponad 26 lat specjalizuje się w prawie pracy oraz doradztwie dla pracodawców. Wspieramy przedsiębiorców w tworzeniu bezpiecznych modeli współpracy, przeprowadzamy audyty kontraktów B2B i umów cywilnoprawnych, przygotowujemy dokumentację dostosowaną do aktualnych przepisów oraz reprezentujemy klientów podczas kontroli i postępowań prowadzonych przez organy państwowe.
Jeżeli w swojej działalności korzystasz z kontraktów B2B, umów zlecenia lub innych niestandardowych form współpracy, to właśnie teraz jest najlepszy moment, aby zweryfikować ich bezpieczeństwo prawne. Warto działać zanim kontrola PIP, ZUS lub Krajowej Administracji Skarbowej wskaże nieprawidłowości i narazi firmę na poważne konsekwencje finansowe.
Zachęcamy również do obserwowania naszych profili w mediach społecznościowych. Regularnie publikujemy analizy zmian w prawie pracy, komentarze ekspertów oraz praktyczne wskazówki dla przedsiębiorców, które pomagają bezpiecznie prowadzić działalność gospodarczą w zmieniającym się otoczeniu prawnym.
Zapraszamy do współpracy:
tel.: 509-982-577, 12 637-24-57,
e-mail: biuro11@viggen.pl
tel.: 519-140-984,
e-mail.: jak@viggen.pl
Przygotowała:
Monika Bednarz
Radca Prawny- p.o. kierownika działu procesowego
